Up in the Air

Verenigde Staten, 2009, kleur, 109 minuten, scenario: Jason Reitman en Sheldon Turner naar de roman van Walter Kirn, regie: Jason Reitman, met: George Clooney, Vera farmiga, Anna Kendrick.

De belangrijkste troef van de sociale komedie Up in the Air is de op het lijf geschreven rol van George Clooney. Hij is als acteur niet de man van de zwaar aangezette dramatiek of diepe inleefrollen, maar hij moet het doorgaans hebben van zijn natuurlijke aanstekelijke charme. Up in the Air is gebaseerd op een roman van Walter Kirn, die stevig is bewerkt door regisseur Jason Reitman. De film levert pittige kritiek op het moderne flexwerken en laat zien dat onder de huidige omstandigheden, die compleet in het teken staan van dynamiek en flexibiliteit, er geen wederzijdse loyaliteit meer kan bestaan tussen werkgevers en werknemers. Het enige dat telt zijn de winstcijfers van morgen; het verleden heeft geen betekenis meer. Werknemers kunnen op elk moment gedwongen worden om hun boeltje te pakken en uit te zien naar een andere functie of werkgever. Trouw en betrokkenheid hebben nauwelijks nog betekenis. De eigen mensen ontslaan doen de bedrijven ook al niet meer. Voor dat vuile werk wordt een ontslagbureau ingehuurd. En dan komt Ryan Bingham (George Clooney) op de proppen. Hij is de flexibele mens bij uitstek. Hij is altijd onderweg tussen vliegtuig en hotelkamer. Zijn woning heeft hij opgezegd, omdat hij daar nooit is. Hij voelt zich het meest op zijn gemak in de steriele, afgeschermde wereld van een luchthaven. Hij is de beste in zijn vak: zo ongevoelig als de pest, maar altijd met een warme glimlach op z’n gezicht. Zijn professie bestaat uit het voeren van slechtnieuwsgesprekken met ontslagen werknemers. En hij geeft de indruk te houden van zijn dubieuze werk. Dat blijkt uit het feit dat hij het idee van zijn ambitieuze collega Natalie Keener (Anna Hendrick) om voortaan de slechtnieuwsgesprekken op afstand te voeren met computers, te ver vindt gaan.
In de avonduren geeft Bingham seminars, waarin hij alle clichés debiteert over hoe je ook mentaal zo vrijblijvend mogelijk kunt leven. Dat dat voor Bingham zelf uiteindelijk een onmogelijke opgave wordt, wordt al snel duidelijk. Het huwelijk van zijn zus is in aantocht, met de belofte van aan te halen familiebanden. Bovendien komt er een al even onpersoonlijke zakenvrouw op zijn pad, die meer dan oppervlakkige gevoelens bij hem losmaakt. Regisseur Reitman heeft de onwezenlijkheid en vervreemding van luxe hotels en vliegvelden scherp getroffen. Hij laat zien dat een wereld van efficiency en anonimiteit inderdaad een vorm van geborgenheid biedt; die van de volmaakte steriele levenloosheid. Reitmans regie is fijnzinnig en ingehouden. Perfect passend bij de serieuze ondertoon van de film. (BN)