A Serious Man

Verenigde Staten, 2009, kleur, 105 minuten, scenario en regie: Joel en Ethan Coen, met: Michael Stuhlbarg, Richard Kind, Fred Melamed, Sari Lenick.

Men is het er unaniem over eens. De nieuwste film van de gebroeders Joel en Ethan Coen, A Serious Man, is de beste en meest persoonlijke film die zij gemaakt hebben.
In een raadselachtige proloog die ogenschijnlijk niets met de rest van de film te maken heeft, wordt een 19e eeuws tafereel opgevoerd waarin slechts Jiddisch gesproken wordt. Daarin krijgt een eenvoudig Joods echtpaar bezoek van een vriendelijke, oude heer. Maar de vrouw meent in hem een dybbuk, de kwade geest van een overleden rabbijn, te zien en doorsteekt hem met een mes. Misschien is het wel de vloek van die dybbuk die in A Serious Man plotseling over het hoofdpersonage Larry Gropnik (Michael Stuhlbarg) gekomen is. Feit is immers dat deze brave natuurkundeprofessor als een moderne Job meedogenloos door het lot geslagen wordt. Aanvankelijk lijkt Larry zijn zaakjes goed voor elkaar te hebben. Met zijn vrouw Judith en hun twee opgroeiende kinderen woont hij in een keurig voorstadje van Minneapolis. En op de plaatselijke universiteit, waarop hij lesgeeft, ligt er een vaste aanstelling voor hem in het verschiet. Maar dan beginnen ineens al zijn zekerheden stuk voor stuk af te brokkelen. Zo blijkt zijn vrouw een affaire te hebben met zijn vriend Sy Ableman en dringt ze aan op een echtscheiding. Zijn puberende zoon zit alleen maar te blowen. En omdat zijn dochter haar neus wil laten verbouwen, steelt ze regelmatig geld uit zijn portefeuille. Zelfs zijn vaste aanstelling op de universiteit komt op losse schroeven te staan. En dan stuurt een anoniem persoon ook nog regelmatig brieven naar de beoordelingscommissie waarin hij hem zwart maakt. Maar Larry ondergaat zijn lot gelaten. Het enige wat hij wil, is weten waarom juist hem dit alles treft. Maar de drie achtereenvolgende rabbi’s bij wie hij te rade gaat, bieden hem met hun loze orakeltaal maar bitter weinig soelaas.
Zoals gebruikelijk bij de Coens is de tragiek ook in A Serious Man veelvuldig overgoten met een humoristische saus. Dat geldt met name de wijze waarop het Joodse milieu waarin de broers zijn opgegroeid, wordt afgeschilderd. Maar het lachen vergaat je snel, zodra het de arme Larry - aandoenlijk vertolkt door Michael Stuhlbarg - betreft. Want Larry is niet de gebruikelijke mallotige antiheld, maar een door en door fatsoenlijk man die niemand een strobreed in de weg ligt. Het doortimmerde script met ronduit sublieme dialogen, het magistrale camerawerk van Roger Deakins en de levensechte vertolkingen van de onbekende, uit het theater afkomstige acteurs, zorgen ervoor dat A Serious Man cinema van de allerhoogste klasse is. (DH)