De Helaasheid der Dingen

België, 2009, kleur, 100 minuten, scenario: Christophe Dirickx, Felix van Groeningen, regie: Felix van Groeningen, met: Valentijn Dhaenens, Kenneth Vanbaeden, Koen de Graeve, Johan Heldenbergh

Geloof het of niet, de Belgische productie De Helaasheid der Dingen was een regelrechte sensatie op het festival van Cannes. En dat is gezien de immense originaliteit van de film niet verwonderlijk. De dertienjarige Gunther groeit op met zijn vader en drie onaangepaste ooms bij zijn oma in het kleine Belgisch gehucht Reetveerdegem. Het huis is een puinhoop. De mannen voeren geen klap uit en verzorgen zich slecht. Het is armoe troef en het geld dat er verdiend wordt, verdwijnt meteen in de kassa van de plaatselijke kroeg. Vader en de drie ‘nonkels’ lusten graag een biertje en in liederlijke staat gaat er nogal wat mis. De eer van de familie blijft desondanks hoog in het vaandel staan. Wie tegen ze is, kan een klap verwachten, of het nu de deurwaarder is of iemand van een rijke familie die zich te goed voelt om met ze om te gaan.
Met vrouwen hebben ze geen geluk. Gunthers moeder is al snel verdwenen. En ook de drie broers zijn weinig gelukkig in de liefde. Gunther haalt alleen maar slechte rapportcijfers, maar het kan niemand iets schelen. Zijn toekomst staat immers al vast. Hij zal ook een zatlap worden. De film zit vol ijzersterke scènes, zoals het bezoek van de hele familie aan hun allochtone buren om er naar een concert van Roy Orbison op TV te kijken, de Guinness Book of Records-poging om zoveel mogelijk bier te drinken, de alcoholische Ronde van Frankrijk voor zuiplappen, waarbij de drank elke etappe rijkelijk vloeit. Om de zoveel kilometer verplicht een biertje en bergop een wodka. Al met al een slopende wedstrijd. En dan ook nog de hilarische wedstrijd naaktfietsen. Het blijft schateren om al die strapatsen van de familie Strobbe, maar langzaam kruipt er steeds meer triestheid in de film. Want er is een grens aan zelfdestructie en de finale is ronduit ontroerend. De volwassen Gunther bezoekt zijn demente oma en steekt een prachtige monoloog af, terwijl twee van zijn ooms alweer richting biertap wandelen. Ze ontsnappen Gunther eveneens, maar anders.
Dimitri Verhults literaire doorbraak met zijn autobiografische boek De Helaasheid der Dingen (2006) is fantastisch, energiek en brutaal verfilmd door de nog jonge cineast Felix van Groeningen (1978). Hij treft precies de goede toon, waardoor rauwe gezelligheid en èchte agressie soms maar moeilijk uit elkaar zijn te houden. Maar de precieze mise-en-scène, de fraaie fotografie, de stuwende muziek en de geweldige acteurs zorgen ervoor dat De Helaasheid der Dingen geen moment verwordt tot aapjes kijken, hoe karikaturaal en meelijwekkend de drankorgels en schuimsmarcheerders op het eerste gezicht ook mogen zijn. Gaat ‘m zien deze prachtverfilming van een hilarische en troosteloze persoonlijke geschiedenis. (BN)