Troubled Water

Noorwegen, 2008, kleur, 115 minuten, scenario: Harald Rosenlow, regie: Erik Poppe, met: Pál Sverre Valheim Hagen, Trine Dyrholm, Ellen Dorrit Petersen, Trend Espen Seim, Kijkwijzer: 12 jaar.

Gooi alle loze jaarlijstjes met de beste films van 2009 maar bij het oud vuil, want dit is de enige echte, die van de medewerkers van Cinebergen! Dik op één Troubled Water van regisseur Erik Poppe. En dat is reden genoeg om de thuisblijvers nog een kans te bieden om dit pure meesterwerk, dat zowel tot nadenken stemt als tot tranen toe ontroert, op groot doek te bewonderen.

De getalenteerde Noorse regisseur Erik Poppe maakte in 2004 naam met zijn knappe mozaïekfilm Hawaii, Oslo. Het afsluitende deel van zijn Oslotrilogie, het fenomenale Troubled Water, was op het afgelopen Internationale Filmfestival van Rotterdam terecht een van de grote publieksfavorieten. Met dit indrukwekkende, intense psychologische drama treedt Poppe in de voetsporen van de thematiek van zijn illustere Scandinavische voorganger Ingmar Bergman. Op dezelfde onverschrokken en genuanceerde wijze behandelt de Noor grote thema’s als schuld en de (on)mogelijkheid tot vergiffenis.
Jan Thomas heeft acht jaar gevangenisstraf achter de rug voor de moord op een kind. Omdat hij een begaafd orgelspeler is, wordt hij niettemin aangenomen bij een kerk in Oslo. Daar wordt hij vanwege zijn zachtaardige karakter en zijn muzikale talent al gauw gewaardeerd. Hij weet zelfs de harten te veroveren van Anna, de vrouwelijke pastor van de kerk, en haar achtjarige zoontje Jens. Deze Jens vertoont een verbluffende gelijkenis met het jongetje dat Jan Thomas acht jaar geleden omgebracht zou hebben. Zelf houdt hij vol dat het een ongeluk was. Maar de demonen uit zijn verleden, die hij als een bezetene op het kerkorgel van zich af lijkt te willen schudden, laten hem niet met rust. In zorgvuldig opgebouwde flash-backs krijgen we steeds meer te zien van die fatale gebeurtenis.
De kans om via een liefdevolle vaderrol zijn misstap uit het verleden goed te maken, komt in gevaar als hij bij toeval wordt herkend door Agnes, de moeder van het slachtoffer. Dan verschuift het perspectief van Jan Thomas naar de nog altijd door verdriet verteerde moeder en krijgt de film een thrillerachtig karakter. Agnes kan niet accepteren dat Jan Tomas een nieuw leven heeft en begint hem te stalken. Haar kant van het verhaal brengt ook alles wat we over Jan Thomas dachten te weten aan het wankelen.
In Troubled Water lopen schuld en onschuld, goed en kwaad voortdurend door elkaar en beheersen het leven van de beide hoofdpersonages. Poppe onthoudt zich daarbij van een moreel oordeel. Hij laat die complexe materie vanuit het gezichtspunt zien van zowel Jan Thomas als Agnes en behandelt allebei met sympathie en begrip. Hij wordt daarbij gesteund door de indrukwekkend acterende Pál Sverre Valkheim Hagen als Jan Thomas en de fantastische Trine Dyrholm als Agnes. Indrukwekkend is ook de aangrijpende orgelmuziek, het fantastische camerawerk en het knap geconstrueerde scenario. Troubled Water is een belangwekkende film die tot nadenken stemt en tot tranens toe ontroert. (DH)